عثمان كه در روزگار خفقان ، سمت و كالت عسكريين عليهما السلام را برعهده داشت ، به‌منظور سرپوش نهادن بر فعّاليّت‌هاى متعرضانه خود به تجارت روغن اشتغال داشت . به همين جهت به وى سمّان مىگفتند . وى وجوه شرعى و اموال دريافتى از شيعيان را در ظرف‌هاى روغن جاى مىداد و خدمت امام هادى عليه السلام مىفرستاد . « 1 » عثمان بن سعيد ، علاوه بر آن كه توسط امام عسكرى عليه السلام به جانشينى و نيابت حضرت مهدى ( عج ) منصوب شده بود ، « 2 » از سوى امام عصر ( عج ) نيز بر اين سمت ابقا شد « 3 » و در طول مدت حدود پنج سالى كه زنده بود ، رسالت خود را به بهترين شكل انجام داد . حضرت مهدى ( عج ) پس از رحلت عثمان ، در توقيعى ، ضمن تسليت در گذشت وى به فرزندش محمد ، او را فردى دانست كه سعادتمندانه زيست و نيكو از اين جهان ديده فرو بست . در پايان از خداوند براى وى طلب رحمت و مغفرت كرد و آرزو نمود كه او را به اوليا و دوستان خود ملحق سازد . « 4 » ب - محمد بن عثمان : وى پس از درگذشت پدرش از سوى امام عهده‌دار سفارت گشت و سفارتش حدود چهل سال به طول انجاميد . دوران مسؤوليت وى همزمان بود با خلافت معتمد ، معتضد ، مكتفى و ده سال از خلافت مقتدر عباسى . محمّد ، چهره‌اى برجسته و وارسته و پيش از سفارت ، وكيل امام عسكرى عليه السلام بود . آن حضرت به يكى از ياران خود درباره او و پدرش فرمود : عَمْرى و فرزندش مورد اعتماد و وثوق هستند . هر چه بر تو روايت كنند از من روايت كرده و هر چه به تو بگويند از سوى من مىگويند . پس به سخنان آنان گوش فرا ده و از ايشان اطاعت كن ؛ زيرا آن دو ، ثقه و امين هستند . « 5 » امام در سخنى ديگر در جمع گروه زيادى از شيعيان يمنى به وكالت محمّد از طرف

--> ( 1 ) - همان ، ص 214 . ( 2 ) - ر . ك . همان ، ص 217 . ( 3 ) - ر . ك . همان ، ص 217 . ( 4 ) - منتخب الاثر ، ص 395 ؛ الغيبه ، ص 219 . ( 5 ) - منتخب الاثر ، ص 395 ؛ الغيبه ، ص 219 .